Raporti i SHGM-së: Sulmet online, pasiguria ekonomike dhe mosndëshkueshmëria vazhdojnë të jenë kërcënim për gazetarët

Shoqata e Gazetarëve të Maqedonisë (SHGM) prezantoi Raportin Vjetor “Treguesit për shkallën e lirisë së mediave dhe Indeksi i Sigurisë së Gazetarëve 2025”, i cili ofron një pasqyrë gjithëpërfshirëse mbi lirinë e mediave, pavarësinë profesionale dhe sigurinë e gazetarëve dhe punonjësve mediatikë në Maqedoninë e Veriut.

Raporti tregon se gjatë vitit 2025 janë shënuar disa zhvillime pozitive, ndër të cilat krijimi i regjistrit të mediave online dhe zgjedhja e anëtarëve të rinj të këshillave të organit rregullator të mediave dhe të RTM-së. Megjithatë, reformat thelbësore dhe harmonizimi i plotë i legjislacionit kombëtar me rregullativën e Bashkimit Evropian, përfshirë Aktin Evropian për Lirinë e Mediave (EMFA), ende nuk kanë përfunduar.

Zbatimi praktik i garancive ligjore mbetet i paqëndrueshëm, ndërsa pavarësia dhe efikasiteti i një pjese të institucioneve vazhdojnë të jenë objekt debatesh publike.

Një pjesë e veçantë e raportit i kushtohet Indeksit të Sigurisë së Gazetarëve, i cili vlerëson kushtet e punës përmes katër dimensioneve kryesore: mjedisit juridik dhe organizativ, parandalimit, procedurave institucionale dhe sigurisë faktike.

Gjetjet tregojnë përmirësim të reagimit institucional në një pjesë të rasteve të sulmeve fizike, por sfida serioze vazhdojnë të mbeten kërcënimet online, gjuha e urrejtjes, diskreditimet publike, pasiguria ekonomike dhe lufta jo mjaftueshëm efektive kundër mosndëshkueshmërisë.

Veçanërisht shqetësuese është rritja e ngacmimeve online dhe sulmeve seksiste të drejtuara ndaj gazetareve, gjë që tregon se hapësira digjitale po bëhet gjithnjë e më e rrezikshme për ushtrimin profesional të gazetarisë.

Raporti vëren gjithashtu se cenueshmëria ekonomike e mediave mbetet një nga problemet kryesore. Statusi i ulët socio-ekonomik i gazetarëve, veçanërisht në mediat private dhe lokale, mungesa e sigurisë në vendin e punës dhe rreziqet që lidhen me rikthimin e reklamimit shtetëror mund të ndikojnë negativisht në pluralizmin mediatik, pavarësinë editoriale dhe transparencën në shpërndarjen e mjeteve publike.

Raporti vjetor është përgatitur në kuadër të rrjetit rajonal SafeJournalists, i cili këtë vit shënon dhjetëvjetorin e themelimit. Ky rrjet është nisma më e madhe rajonale për monitorimin e lirisë së mediave dhe sigurisë së gazetarëve në Ballkanin Perëndimor, ku SHGM merr pjesë së bashku me shoqatat partnere të gazetarëve nga rajoni.

Gjatë dekadës së fundit, SafeJournalists ka zhvilluar një metodologji unike dhe të standardizuar kërkimore, e cila mundëson të dhëna të krahasueshme, relevante dhe të besueshme për vendet e rajonit. Gjetjet dhe të dhënat nga raportet e SHGM-së përdoren gjithashtu si burim referues në raportet ndërkombëtare mbi gjendjen e lirisë së mediave dhe të drejtave të njeriut, përfshirë dokumentet e Komisionit Evropian dhe Departamentit të Shtetit të SHBA-së.

Raporti paraqet një mjet të rëndësishëm për hartimin e politikave të bazuara në fakte dhe për monitorimin e reformave në fushën e mediave. Lufta kundër mosndëshkueshmërisë për sulmet ndaj gazetarëve, harmonizimi i legjislacionit vendor me standardet evropiane dhe përmirësimi i kushteve profesionale dhe ekonomike të punës mbeten parakushte kyçe për një gazetari të lirë, të sigurt dhe të pavarur në Maqedoninë e Veriut.

Raporti është publikuar në gjuhën maqedonase, shqipe dhe angleze dhe është i qasshëm në faqen e internetit të SHGM-së.